Achtergrond FiloCafé

Ontstaansgeschiedenis FiloCafé

Filocafe ParijsHet allereerste filosofisch café zag in 1992 het levenslicht op de Place de la Bastille in Parijs. De stichter en moderator was filosoof Marc Sautet (1947-1998). Hij leidde elke zondag om 11 uur filosofische bijeenkomsten in Café des Phares en maakte van de filosofie een voor iedereen toegankelijk gebeuren. In zijn ‘café philosophique’ moest je immers geen wijsgerige kennis tentoon spreiden, maar mocht je eerst en vooral zelf filosoferen. Bovendien kon je de gesprekken gratis en voor niets bijwonen. ‘Want’, zo redeneerde Sautet, ‘denken is gratis’. De bijeenkomsten verliepen steeds op dezelfde wijze: de aanwezigen brachten een aantal filosofische vragen of stellingen naar voren en daaruit werd dan op democratische wijze één gespreksonderwerp gekozen. Ook gedurende de rest van het gesprek bleef de moderator peilen naar de inzichten die de deelnemers in zichzelf meedroegen.

Met zijn boek ‘Un café pour Socrate’ (1993) linkte Sautet deze filosofische strategie expliciet aan de maieutische (verloskundige) techniek van Socrates. Hij werd algauw zelf de ‘Socrates van de Bastille’ genoemd.

Het initiatief kreeg algauw navolging in de rest van Frankrijk en in geheel Europa. Momenteel maken ruim 200 filosofische cafés deel uit van de vereniging Philos die in de schoot van het Café des Phares is ontstaan. De vereniging geeft ook een eigen tijdschrift uit, het Revue mensuelle des Cafés Philo.

In een filosofisch café…

  • formuleren we filosofische vragen, die we ter stemming voorleggen en samen onderzoeken
  • leren we op een filosofische manier over onszelf reflecteren en krijgen we op die manier inzicht in onze eigen opvattingen en overtuigingenwordt telkens opnieuw een goed evenwicht tussen een ontspannend gesprek én de nodige filosofische diepgang gezocht
  •  raken we geleidelijk aan vertrouwd met een andere manier van denken en vragen stellen
  •  krijgt iedereen een forum om te filosoferen en vrijuit te spreken zonder voorwaarden op vlak van kennis en opleiding
  • staan filosofische vaardigheden voorop en niet het tentoonspreiden van kennis
  • zijn de deelnemers bereid om een gezamenlijk onderzoek te voeren

Dit betekent dat het antwoord op de uitgangsvraag geen doel op zichzelf is. We eindigen vaak met meer vragen dan antwoorden. Het gemeenschappelijk reflecteren is zeker even belangrijk. De deelnemers gaan een dialoog aan, geen discussie. Met andere woorden: We trachten naar elkaar te luisteren, geduld te betrachten en een vragende attitude aan te nemen. We proberen onszelf en anderen beter te begrijpen

Gezamenlijk onderzoek betekent ook dat deelnemers bereid zijn om een aantal vooronderstellingen die we in het dagdagelijkse leven allemaal hanteren op te schorten. We proberen evidenties in vraag te stellen, we zijn bereid om vaste denkpatronen te doorbreken en durven ons verwonderen over ‘het gewone’.

Argumenteren gebeurt bij voorkeur aan de hand van concreet onderzoeksmateriaal uit de dagelijkse ervaring. Abstracte formuleringen bemoeilijken het onderzoeksproces eerder dan het vooruit te helpen.

In een filosofisch café toetsen we deze doelstellingen telkens opnieuw aan hun haalbaarheid en moet er ook ruimte zijn voor het aspect ‘cafe’, voor plezier en voor spontaneïteit.

Dit betekent dat een filosofisch café geen socratisch gesprek is, waar focus en filosofische correctheid veel strenger worden bewaakt. Deelnemers moeten de kans krijgen om de hogergenoemdevaardigheden op hun eigen tempo te verwerven. In een filosofisch café komt Socrates voornamelijk in volgende aspecten om het hoekje kijken:

*Het gaat om een vorm van ‘filosoferen op de agora’, filosoferen ‘met het volk’.

*De moderator probeert vooral de wijsheid van de deelnemers zelf op tafel te brengen en blijft zelf inhoudelijk op de achtergrond. Dit is vergelijkbaar met de maïeutische (verloskundige) techniek vanSocrates.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s