Thema’s in organisaties

Geplaatst op Geupdate op

Organisatie gerelateerde thema’s vallen buiten de scope van Socratisch Café Nederland. Om u een indruk te geven wat voor een soort gebieden zich binnen organisaties lenen voor gesprekken op socratische grondslag hieronder enkele voorbeelden.

Organisatiecultuur
De kracht van een organisatie ligt in de mensen die er werken. En de kracht van mensen ligt grotendeels in hun houding ten opzichte van hun werk. Kan men iemands houding veranderen? Welke factoren bepalen die houding? Hoe moet je de cultuur van een organisatie beïnvloeden? En is die wel te ‘managen’?

Time-management
Sommige mensen hebben alle tijd van de wereld. Anderen komen voortdurend tijd tekort. Is dat een objectief gegeven of een kwestie van mentale houding? Wat is de winst van chronisch tijdgebrek? Is een manager die tijd heeft een contradictie?

Gezag
Er zijn geboren leiders, mensen met een natuurlijk charisma. Maar gezag kan ook ontleend worden aan kennis van zaken, een verantwoordelijke positie, een innemende stijl. Wat zijn daarbij de bepalende factoren? En wat voor soort gezag is er nodig in een organisatie?

Probleemoplossen
Managers zijn besluitvormers, beleidsontwerpers, ideeënmakers. Het zijn oplossers van complexe problemen. Welke vaardigheden heeft zo iemand nodig? Wat zijn de prioriteiten voor een manager? Hoe moet hij zijn beslissingen rechtvaardigen, en hoe juist niet?

Leren in organisaties
Uitwisseling van kennis en expertise kan leiden tot grotere ‘kennisproduktiviteit’ en verruiming van visie. Maar in de praktijk is er vaak nauwelijks ruimte voor leerprocessen tijdens het werk. Hoe kun je kennis productief maken? Is kennis te managen? Kun je leren leren? En kun je anderen leren leren?

Afweging van belangen
Iedereen weegt voortdurend allerlei belangen tegen elkaar af. Hoe gaat dat wegingsproces in zijn werk? Welke maatstaven worden er gebruikt om het gewicht van iets te bepalen? Hoe kan men ongelijksoortige belangen tegen elkaar afwegen?

Conflicthantering
Wanneer is het zinvol een conflict aan te gaan in plaats van het te vermijden? Wanneer is het beter vast te houden aan zijn eigen inzicht in plaats van dat van een ander over te nemen? Onder welke voorwaarden wordt onenigheid vruchtbaar?

Bron: Het Nieuwe Trivium

Maatschappelijke gespreksthema’s

Geplaatst op Geupdate op

Individualisme
In onze tijd leven mensen veel meer voor zichzelf dan vroeger. Toch hebben we ook de behoefte ergens bij te horen. En eigen ontplooiing is alleen mogelijk in contact met anderen. Hoeveel rekening moeten wij houden met die anderen? Zijn wij ook verantwoordelijk voor hen?

Consumptie
Wij kopen elk jaar meer spullen. Het gevecht om goederen is soms direct zichtbaar. Hoe moet men dat beoordelen? Duidt het op de kracht van de vrije markt of op een gebrek aan beheersing? Leven wij om te consumeren of consumeren wij om te leven?

Vooruitgang
Wetenschap en techniek hebben ons leven heel anders gemaakt dan dat van voorgaande generaties. Wat zijn daarin de verbeteringen? Wat zijn verslechteringen? Brengt de vooruitgang ons verder?

Tolerantie
Mensen hebben tegenwoordig heel verschillende normen. Verdraagzaamheid is daarom van groot belang. Maar niet alles mag worden toegelaten. Waar ligt de grens van tolerantie? En waarom daar?

Verzorgingsstaat
De overheid zorgt voor het algemene belang, de burgers voor hun eigen belang. Maar de burgers doen een steeds groter beroep op de overheid. Welke algemene belangen dient de overheid te bevorderen? In welke mate? En wat moet aan de burgers zelf worden overgelaten?

Milieu
Lucht, water en aarde worden bedreigd door onze leefwijze en produktiemethoden. Door welke oorzaken in onze houding of manier van denken heeft het zover kunnen komen? Wat moet daarin veranderen om onze natuurlijke omgeving te herstellen?

Integratie
Het vreemdelingenvraagstuk krijgt steeds meer aandacht. Moeten allochtonen een deel van hun oorspronkelijke identiteit opgeven omwille van integratie in de Nederlandse samenleving? Hoe moet de multiculturele samenleving van de toekomst eruit zien?

Bron: Het Nieuwe Trivium

Klassieke gespreksthema’s

Geplaatst op Geupdate op

Vrijheid
Vrijheid wordt altijd als iets zeer begerenswaardigs beschouwd. Maar wat houdt het eigenlijk in? Welke vormen van vrijheid zijn de moeite waard? Hoe vrij zijn wij? En als onze vrijheid andermans ónvrijheid betekent, waar liggen dan de grenzen van onze vrijheidsdrang?

Geluk
Sommigen willen groots en meeslepend leven, anderen kalm en onverstoorbaar. Is geluk of floreren voor iedereen iets anders? Of zijn er algemene regels voor, waar men zich maar beter aan kan houden? En is het iets wat je kan leren?

Vriendschap
Een van de grootste genoegens in het leven is het hebben van vrienden. Wat maakt iemand tot een vriend? Waaruit bestaat het plezier van vriendschap precies? Kan je vriendschappen wel máken?

Waarheid
Wij hebben geleerd dat je nooit mag liegen. Toch komt het soms veel beter uit de waarheid enigszins te verdraaien. Moeten we dat maar accepteren als ‘menselijk tekort’? En zo ja, hoever mag men gaan met dat verdraaien?

Gevoel
Soms is het beter zijn hart te volgen, soms beter zijn verstand te gebruiken. Wanneer geldt het een, wanneer het ander? Is het uiten van gevoel een teken van zwakte of van kracht? Is gevoel niet vaak rationeler dan verstand?

Goed en kwaad
Veel dingen zijn fout in de wereld. En zelf zijn we ook geen heiligen. Moeten we daar maar mee leren leven? Of juist niet? Wat maakt onze pogingen om van alles en nog wat te veranderen zinvol? Wanneer noemen we iets goed?

Schoonheid
Over smaak valt wel degelijk te twisten. Wanneer heeft iets kwaliteit?  Wat is er vereist om die kwaliteit te kunnen waarnemen? In hoeverre is een kwaliteitsoordeel subjectief?

Bron: Het Nieuwe Trivium

Het filosofische leven

Geplaatst op Geupdate op

School van AthenePlato’s opvattingen over leiderschap, politiek en de organisatie van ‘het goede leven’ zijn nog altijd een levendig studieobject. De beste manier om daar kennis van te nemen is een van de vele inleidingen over Plato te lezen, bijvoorbeeld die van de eerder genoemde Klaus Held of Jos Decorte, of de hieronder opgenomen van Cornford of Melling, en daarna bijvoorbeeld Plato’s Apologie of een selectie uit zijn werk, zoals Gerard Koolschijn’s Plato, schrijver. Lees de rest van dit artikel »

Meesterschap (ethica)

Geplaatst op Geupdate op

EpicurusMakkelijk leesbare en nog steeds inspirerende teksten zijn het ‘zakboekje’ van Epictetus en de Brief over het geluk van Epicurus. Datzelfde geldt voor het reflectieve dagboek van de beroemde leerling van Epictetus, Marcus Aurelius’ Persoonlijke notities. Lees de rest van dit artikel »

Het kleine en het grote verhaal (grammatica)

Geplaatst op Geupdate op

schrijf podiumHet kleine en het grote verhaal (grammatica) Boeken over de kunst van het schrijven, ook voor organisaties, leggen maar zelden een verband tussen het kleine en het grote verhaal, zoals dat in dit boek centraal staat. Noch speelt een notie als vrije ruimte er een rol in. Lees de rest van dit artikel »

Vrijmoedig spreken (retorica)

Geplaatst op Geupdate op

aristoteles kennisEr zijn allerlei boeken over de techniek van het spreken of de kunst van het debat. Lees de rest van dit artikel »

Op zoek naar de rede (dialectica)

Geplaatst op Geupdate op

platoOver de Socratische dialoog en andere vormen van dialoog en hun rol in organisaties is inmiddels heel wat literatuur beschikbaar. We geven hier een selectie. Lees de rest van dit artikel »

Scholing en Vrije Ruimte

Geplaatst op Geupdate op

ArendtEen goede en eenvoudige inleiding in het gedachtegoed van de klassieke filosofen is het boek van Klaus Held, Trefpunt Plato. Een belangrijke en leesbare basistekst voor ons boek is Hannah Arendt’s bundel Politiek in donkere tijden, met name haar opstel Filosofie en politiek. Lees de rest van dit artikel »

Introductie Socratische Cafés

Geplaatst op Geupdate op

Socratisch Café NederlandWie was Socrates?
Socrates is de aartsvader van de westerse filosofie. Hij onderzocht allerlei fundamentele kwesties door middel van een gesprek. Door het uitwisselen en toetsen van meningen bracht hij zijn gesprekspartners tot een onderzoek van hun eigen praktijk, hun ervaringen en hun opvattingen over wat belangrijk is in het leven. Lees de rest van dit artikel »